186-211, Cambridge University Press, New York

در واقع سوال اساسی اینجاست که چرا باید ۱۰۰ درصد درآمدهای صادراتی LPG به وزارت نفت(شرکت ملی گاز و شرکت ملی نفت) برسد؟ میرکاظمی ادامه داد: در سال آینده باید ۶۵۰ همت برای حقوق تامین شود. طبق آمار پس از اصلاح تعرفه گاز بخش خانگی در سال جاری، میانگین قیمت گاز در داخل کشور دو برابر شده است، در نتیجه درآمدهای حاصل از فروش داخلی گاز در سال آینده نسبت به سال جاری دو برابر خواهد شد(۱۰۰ درصد افزایش)؛ اما طبق بندهای مصارف تبصره ۱۴، سهم شرکت ملی گاز به جای ۱۰۰ درصد افزایش، تنها ۲۰ درصد افزایش داشته و به رقم ۲۰ هزار میلیارد تومان رسیده است و مابقی درآمدها به سایر بخشها تخصیص داده شده است، البته سازمان هدفمندی همین بودجه شرکت گاز ذیل تبصره ۱۴ را نیز پرداخت نمیکند یا با تاخیر زیاد پرداخت میشود.

صبح دیروز یکشنبه لایحه بودجه سال آینده توسط دولت به مجلس تقدیم شد که در آن از محل صادرات نفت و فرآوردههای نفتی ۳۸۱ هزار میلیارد تومان درآمد پیشبینی شده؛ این بهمعنای رشد نزدیک به ۹درصدی درآمدهای نفتی در بودجه نسبت به بودجه امسال است، با این حال برای صادرات نفتخام بدون احتساب میعانات گازی و فرآوردهها ۳۱۵ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده است. طبق جداول این گزارش، بیشترین میزان مصرف گاز در «بخش خانگی» اتفاق میافتد، در نتیجه تمرکز دولت برای کنترل مصرف نیز طبیعتا بر بخش خانگی تعریف خواهد شد.

بنابراین این سوال مطرح است که نوسانات قیمت نفت در ایران چگونه بر تولید تاثیر می­گذارند؟ همانطور که در جدول مشخص شده است، رژیم 1 و 2 به­ترتیب با احتمال پایداری 67/0 و 77/0 از ثبات نسبتاً بالایی برخوردارند. در بخش چهارم الگوی نظری معرفی و در بخش پنجم با با استفاده از داده­های فصلی دوره زمانی 1386- 1369 که از منابع آماری منتشر شده از سوی بانک مرکزی فراهم گردیده است، به بررسی اثرات نامتقارن شوک­های نفتی بر تولید در اقتصاد ایران پرداخته می­شود.

نتایج حاصل از تخمین مدل حاکی از آن است که اثرات شوک­های نفتی بر تولید طی دوره زمانی مورد مطالعه، قابل تفکیک به دو رژیم بوده و ضرایب دو رژیم از لحاظ آماری معنی­دار می­باشند، به عبارت دیگر نشان­دهنده عدم تقارن تأثیر شوک منفی و شوک مثبت می­باشد.

محمد سلیمانی پرسید: «سؤال منطقی و زیربنایی این است که چرا هر وقت دولتی اصلاحطلب بر سرکار آمده است، قیمت فروش نفت آن قدر پایینمی آید که گاه کفاف هزینه تولید رانمی دهد؟ وی در مقاله خود مدعی شده که بسته شدن دایره ادامه مشارکت چین در فاز۱۱ پارسجنوبی و میدان آزادگانجنوبی اینگونه است که همکاریهای قرارداد مشخص آنها، صرفا با شرکت پتروپارس انجام میشود. مالک شریعتی عضو کمیسیون انرژی مجلس در این باره توضیح میدهد: «الان ما سالهاست میگوییم شرکت ملی گاز مدل تعرفه پلکانی و حذف یارانه گاز طبیعی برای ثروتمندان را اجرا کند ولی شما شاهد بودید تا همین اول زمستان امسال که بیم کمبود گاز در کشور پیدا نشد، حاضر به انجام این کار نشدند.

به بیان دیگر تسویه مالی بین دولت و پالایشگاهها به صورت نقدی انجام نمیشود، بلکه دولت نفت خام(انفال) را به پالایشگاهها میدهد و مابهازای ارزش آن، پنج فرآورده اصلی تولیدی آنها را دریافت کرده و صادر میکند. درباره بحث افزودن LPG به سبد سوخت کشور آنچه مشخص بوده این است که از سال ۹۷ تاکنون سالانه حداقل ۳ میلیون تن LPG تولیدی از مجتمع پارس جنوبی به دلیل محدودیت صادراتی در خطوط لوله هدر میرود، درحالی که میتوان با استفاده از آن در خودروها و صادرات بنزین و گازوئیل آزاد شده، این بخش از درآمدهای دولت را احیا کرد؛ اما بحث این گزارش به موضوع اتوگاز اختصاص ندارد.

درآمدهای نفتی، بخش بزرگی از درآمدهای صادراتی کشورهای صادرکننده نفت را تشکیل می­دهد. قیمت گاز از مازوت کمتر است، حتی تعهدهای صادراتی به ترکیه هم در روزهای اخیر متوقف شده زیرا در شرایط فعلی تأمین گاز مورد نیاز مشترکان خانگی در اولویت است. از نظر حجم برآورد شده، میتوان گفت نسبت به تخمینهای اخیر بینالمللی از فروش نفت ایران نگاهی بسیار خوشبینانه وجود دارد چراکه این نهادها عمدتا صادرات ایران را در حدود ۶۰۰ هزار بشکه در روز برآورد میکنند.

وی افزود: با توجه به اینکه دولت در شرایط تحریمی قرار گرفته است، فراز و فرود زیادی برای فروش نفت پیش رو دارد و نمیتوان گفت مقاصد صادراتی نفت کشور کجاست. نرسی قربان، کارشناس حوزه گاز و انرژی با اشاره به پیشینه بحث ایجاد هاب گازی و گسترش سوآپ به «دنیایاقتصاد» گفت که در سالهای گذشته قرار بود با دریافت گاز مازاد کشورهای همسایه مانند ترکمنستان، امکان افزایش صادرات گاز به دیگر همسایگان در شرق یا غرب کشور را داشته باشیم که این امر نیز عملی نشد.

خبرگزاری فارس دراین باره با اشاره به مباحثه غیرمستقیم دو نامزد انتخابات ریاست جمهوری نوشت: رئیساسبق بانک مرکزی ایران اساسا منظور رئیسجمهور از افزایش ۴۰ درصدی صادرات نفت را متوجه نشده است، زیرا که تاکید رئیسجمهور بر افزایش «رقم» صادرات نفت است، ولی برداشت همتی بر افزایش ۴۰ درصدی «درآمد» صادرات نفت بوده است.در واقع رئیساسبق بانک مرکزی عمدا یا سهوا گاف بزرگی درباره موضوع صادرات نفت ایران در دولت سیزدهم داده است که این موضوع سوژه برخی کاربران فضای مجازی شده است.

رئیس سازمان برنامه و بودجه با بیان اینکه نباید بار را به دوش محرومین انداخت، تاکید کرد: ما می خواهیم باری که به دوش محرومین افتاده را برداریم ضمن آنکه درآمد نفتی ما ۲۶ میلیارد دلار است که صرفا ۶۲.۵ درصد آن را می توانیم تبدیل و استفاده کنیم.

از طرفی بررسی ریشه واحد توسط آزمون فیلیپس-پرون نیز نشان می­دهد که متغیر Loil در سطح ایستا بوده، ولی متغیر LGDP دارای ریشه واحد بوده و با یک بار تفاضل­گیری در سطح معنی­داری 1% ایستا می­شود.

سال گذشته نخستین بار بحث ساماندهی آشفتهبازار LPG در قانون بودجه ۱۴۰۰ مطرح شد و طبق مصوبه مجلس، وزارت نفت مکلف به افزودن ۲ میلیون تن LPG به سبد سوخت کشور شده و همچنین ۷ هزار میلیارد تومان(۱۴.۵ درصد) از کل درآمدهای صادراتی LPG مجتمع پارس جنوبی در تبصره ۱۴ قانون بودجه آورده شد. اگرچه این گزارش کل درآمد نفتی ایران را اعلام نکرده بود اما از کاهش ۹۰ درصدی فروش نفت ایران به چین خبر داده بود.

فروش نفت در بودجه سال آینده با رشد ۵/ ۸درصدی نسبت به امسال مواجه شده است. رئیس سازمان برنامه و بودجه دولت سیزدهم تصریح کرد: پیش از این بسیاری از پایه های مالیاتی اخذ نمی شد که در بودجه سال آینده مقرر است از این پایه ها مالیات اخذ شود. بر اساس بودجهای که دیروز جزئیات آن منتشر شد بهطور کلی ۳۸۱ هزار میلیارد تومان در سال آینده درآمد حاصل از فروش نفت، میعانات گازی و گازطبیعی پیشبینی شده است، درصورتیکه این رقم را با قیمت نفت ۶۰ دلاری که پیش از این روی آن گمانهزنی بسیاری وجود داشته و نرخ تسعیر ۲۳هزار تومانی در نظر بگیریم، به فروش ۲/ ۱میلیون بشکه نفت در روز خواهیم رسید، با این حال در بندهای دیگری، تفکیک بیشتری میبینیم.

بهرغم وجود تبلیغات و شکلگیری گفتمانی بدبینانه نسبت به مقوله واردات؛ واقعیت این است که بهطور نمونه در چارچوب روابط حوزه انرژی، واردات گاز از همسایگان میتواند مزایای اقتصادی و ژئوپلیتیک زیادی برای کشور به همراه داشته باشد.

به هر روی، روسیه بسیار مایل است که اهرم فشار و قدرتی مانند آنچه برای تحتفشار قرار دادن اروپا دارد را بر سر چین داشته باشد. • شركت بهرهبرداری نفت و گاز كارون كه حوضه سرپرستی تولید نفت¬خام از میادین اهواز، آبتیمور، منصوری و رامین را در استان خوزستان به عهده دارد. • شركت نفت و گاز پارس لایه نفتی پارس جنوبی كه شامل چهار لایه1A، 2A، B و C در نواحی مشترك و غیرمشترك میباشد که در دست توسعه قرار دارد.

حوضههای نفتی تحت مدیریت این شركت شامل میادین فعال نفتی دارخوین، جفیر و یادآوران (تولید زودهنگام)، یاران شمالی (تولید زودهنگام)،آزادگان جنوبی (تولید زودهنگام) و میادین در دست توسعه و یا در برنامه توسعه آزادگان شمالی، یاران جنوبی، سوسنگرد، بندكرخه، اروند و سهراب میباشد. براساس اطلاعات این جدول، میزان تولید گازهای نامتعارف آمریکا در سال 2013 به 323 میلیارد متر مکعب رسیده است.

در گزارش ماهانه جدید اداره اطلاعات انرژی آمریکا، بهای اسپات نفتبرنت برای کل سال ۲۰۲۲، ۷۰دلار بر بشکه پیشبینی شده است، با این حال سال۱۴۰۱ تقریبا همزمان با فصل دوم سال۲۰۲۲ آغاز میشود. طبق گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا، آرامکوی سعودی اولویت دادن توسعه میادین گازی غیرمرتبط با نفت که اکثر آنها فراساحلی هستند را شروع کرده است. با این حال، اندازه، قیمت و مقصد این گاز با روسیه هماهنگ می شود و به قدرت انرژی مسکو در اروپا می افزاید، کشوری که در حال حاضر یکی از موضوعات اصلی مناقشه بین اروپا و شریک ناتو است.

میدان کیش، یکی از این میدانها بود که در سال۲۰۱۵ بر سر توسعه آن در کنار میادین پارسشمالی، فرزاد A و B توسط شرکت گازپروم (Gazprom) توافق حاصل شد.

در واقع طی یکی دوماه گذشته مسوولان مختلف وزارت نفت از جمله جواد اوجی از افزایش فروش نفت و بهبود این تجارت در دولت جدید خبر دادهاند. در مجموع وصول درآمدهای نفتی کشور بیش از چند برابر شده که حاصل افزایش میزان فروش و افزایش قیمت است. اما گمانه دوم این است که برخی از این اعداد مربوط به فروش رسمی نفت ایران است و بخشی مربوط به فروش غیررسمی نفت است.

بررسی­ها نشان می­دهد که اقتصاد ایران پس از افزایش قیمت نفت در دهه 70 میلادی بیماری هلندی را تجربه کرده است و وابستگی شدید بودجه دولت به نفت و درآمدهای ناشی از آن مشهود می­باشد (بهشتی، 1383: 209). تأکید مداوم سیاست­گذاران بر کاهش وابستگی اقتصاد کشور به نفت، نشان­دهنده بروز مشکلات اقتصادی ناشی از شوک­های نفت در اقتصاد ملی می­باشد.